فصل در تحقيق معنى عرض و طول و غيره بر سطح افق ، چهار نقطهء اصلى واقع است كه معروفند به جهات اربعه و آنها از اين قرار است : شمال ، جنوب ، مشرق ، مغرب . اما شمال نقطه‌اى است كه به‌سمت قطب شمال باشد و قطب شمال در نزديك ذنب دب اصغر كه آن را « بنات النعش » نامند واقع است و جنوب مقابل است با شمال و مشرق و مغرب معروف است و ما بين چهار جهت مذكوره چهار نقطهء ديگر فرض شده : اول : شمال‌شرقى و آن واقع است ما بين نقطهء شمال و نقطهء مشرق . دوم : شمال غربى كه واقع است ما بين شمال و مغرب . سيم : جنوب شرقى و آن واقع است ما بين جنوب و مشرق . چهارم : جنوب غربى و آن واقع ما بين جنوب و مغرب . و قاعدهء يافتن جهات اصلى اين است كه در روز به واسطهء آفتاب معلوم كنند از اين قرار كه اگر ساعت غروب كوك حاضر داشته باشيم مغرب آن سمت است كه بر سردسته غروب آفتاب آنجا واقع باشد و مشرق آن سمت است كه بر سردسته طلوع آفتاب آنجا باشد و اگر ساعت ظهر كوكى حاضر باشد در شش ساعتى سحر تخمينا آفتاب به‌سمت مشرق است و در شش ساعتى ظهر به‌سمت مغرب و در آفاق ايران ، حوالى ظهر به‌سمت جنوب است و چون شخصى طورى بايستد كه طرف راستش به‌سمت مشرق باشد نقطهء شمال در برابر روى اوست و مغرب در طرف يسار و جنوب در وراء . اما در شب اگر هوا صاف باشد به‌واسطهء كوكب جدى معلوم كنند كه بر طرف ذنب بنات النعش است و قطب شمال در نزديكى اوست .